Çocuğumu psikoloğa ne zaman götürmeliyim?

Önce şunu bilelim

Bir çocuğu psikoloğa götürmek, o çocukta bir sorun olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde, destek almayı geciktirmek de sorunun kendiliğinden geçeceği anlamına gelmez.

Çocuklukta görülen davranışların büyük kısmı gelişimin normal bir parçasıdır. Üç yaşında öfke nöbeti geçiren bir çocuk beklenen davranışı gösteriyordur. Aynı davranış sekiz yaşında, günde birkaç kez ve şiddetli biçimde görülüyorsa tablo farklıdır.

Uyarı işaretleri

Aşağıdaki durumlarda bir uzmana danışmak yerinde olur:

• Davranış en az birkaç haftadır sürüyor ve azalmıyor
• Çocuğun okul, arkadaşlık veya aile hayatını belirgin biçimde etkiliyor
• Daha önce kazanılmış bir beceride gerileme var (tuvalet, konuşma, uyku)
• Öğretmenden tekrarlayan geri bildirimler geliyor
• Çocuk kendine zarar veriyor veya bunu dile getiriyor
• Ailede boşanma, kayıp, taşınma gibi büyük bir değişim yaşandı
• Çocuk yaşıtlarından belirgin biçimde geride kalıyor

Yaşa göre neler normal?

3–6 yaş

Öfke nöbetleri, ayrılık kaygısı, hayali arkadaşlar ve karanlık korkusu bu dönemde beklenen davranışlardır. Tuvalet eğitiminde geçici gerilemeler, özellikle kardeş doğumu gibi değişimlerden sonra sık görülür.

7–11 yaş

Okul kaygısı, arkadaş ilişkilerinde iniş çıkışlar ve kurallara itiraz normaldir. Ancak okula gitmeyi tümüyle reddetme, sürekli fiziksel şikâyet (karın ağrısı, baş ağrısı) veya sosyal ortamdan tamamen çekilme dikkat gerektirir.

12–18 yaş

Tartışma, sınır zorlama, içe kapanma ve kimlik arayışı ergenliğin doğal parçasıdır. Buna karşılık okul başarısında ani ve süreklilik gösteren düşüş, kendine zarar verme, yeme düzeninde ciddi değişiklik ve tüm sosyal bağların kesilmesi uyarı işaretleridir.

Nasıl açıklamalı?

Suçlayıcı olmayan, yalın bir dil en iyisidir. "Sorunlusun, o yüzden gidiyoruz" yerine "Çocuklarla oyun oynayarak konuşan bir uzmana gideceğiz" demek yeterlidir.

Ergenlerde ise dürüstlük daha iyi işler: neden gitmek istediğinizi açıkça söyleyin ve karar sürecine onu dahil edin. Zorla getirilen bir ergenle çalışmak, isteyerek gelen biriyle çalışmaktan çok daha zordur.

İlk seansta ne oluyor?

İlk olarak ebeveynlerle görüşülür. Çocuğun gelişim öyküsü, aile yapısı, okul durumu ve şikâyetin başlangıcı ayrıntılı olarak alınır. Ardından çocukla bireysel çalışma yapılır.

Seans sonunda aileye genel bir değerlendirme ve geri bildirim verilir. Çocuğun seansta anlattıklarının ayrıntısı paylaşılmaz — bu güven ilişkisinin temelidir ve sürecin işlemesi için gereklidir.